Najbolje od "desetih“: Muzička scena u Srbiji u prethodnih deset godina
![](https://cdn.glassrpske.rs/slika/2020/01/750x500/20200112132243_302064.jpg)
Koja muzika se slušala i na koji način u prethodnih deset godina.
Ljubitelje pop kulture ne zanimaju novogodišnje odluke, umjesto poklonima i slavlju mnogi od njih prije se raduju uživanju u top listama.
Iako se druga decenija 21. vijeka završava 31. decembra 2020, mnogi su požurili sa listama koje donose pregled najboljih u prethodnih deset godina.
Ovo je spisak najvažnijih događaja na muzičkoj sceni u Srbiji od 2010. do danas.
Živio striming
Muzika stiže sa svih strana, a format u kome je konzumirate postao je manje važan.
Onlajn platforme učinile su da nas jedan klik dijeli od cjeloukupne diskografije nekog benda.
To mijenja i način slušanja, jer "slušaoci su se razmazili i sve hoće odmah", kaže Nikola Jovanović, vlasnik izdavačke kuće Kontra i potpredsjednik Regionalne asocijacije nezavisnih diskografa (RUNDA).
"Nema se više strpljenja pa je tako i koncept albuma upitan. Klinci slušaju pesme do refrena, pa idu dalje", dodaje on.
Striming servisi su postali najvažniji kanal za slušanje muzike, pa većina slušalaca u Srbiji sluša omiljene izvođače preko Dizera, servisa Eksplor mjuzik, a očekuje se da će na ovo tržište stići i popularni Spotifaj.
Kao prednost digitalne distribucije, Jovanović navodi da muzičari imaju slobodu da "objave muziku na način koji žele i kada žele".
Eksplicitnije je to pojasnio Vladan Maksimović, koji prati muziku na portalu Before/After.
"Muziku ne vode Željko Mitrović ili Saša Popović, već su muzičari uzeli stvari u svoje ruke, prvenstveno mislim na imena poput Raste, Cobija i Đusa. Izvođači diktiraju šta ćete slušati, gde ćete slušati i šta ćete nositi. Preuzeli su scenu, mislim da je jedna od najjačih u Evropi, ne samo u regionu."
Međutim, to nužno ne znači ogromno poboljšanje materijalnog stanja muzičara, jer kako Jovanović objašnjava najviše novca na muzičkom tržištu se raspodijeli preko organizacija kao što su SOKOJ (Organizacija muzičkih autora Srbije), OFPS (Organizacija proizvođača fonograma Srbije) i PI (Organizacije za kolektivno ostvarivanje prava interpretatora).
Ove organizacije raspodijele oko 15 miliona evra godišnje članovima.
"Tu nažalost nema nikakvog pomaka, nema digitalizacije, nema transparentnosti u trošenju novca, ni uvida u spisak šta se kada emituje," tvrdi on.
Ako ne održavaju puno koncerata, muzičari ne mogu da žive od svog rada, zaključuje Jovanović.
Brisanje granica između žanrova
Striktne podjele između ljudi koji vole jednu vrstu muzike i onih koji pripadaju "suprotnom klanu", čini se da više ne postoje.
"Prevaziđene su predrasude koje su stvorene u Jugoslaviji tokom osamdesetih kada se pričalo o tome šta je šund muzika, a šta je kul muzika i to je dobra stvar. A samo oslobođenje od predrasuda je donelo polet koji je bitan u umetničkom stvaralštvu, pa i u muzici," kaže Vladan Maksimović.
On dalje spominje primjere repera koji su sarađivali s izvođačima folk muzike i tako uspjeli da zarade više nego u svom "matičnom" žanru.
Ipak dodaje da postoje i neki (Mimi Mercedez na primjer), koji danas odbijaju takve ponude.
Pojedinim izvođačima se ova situacija donekle sviđa.
"I dalje je prisutan veći broj autora i interpretatora koji mešaju različite žanrove sa ne baš toliko stila i ukusa, ali bože moj, ne dešava nam se to prvi put", kaže pjevačica Bojana Vunturišević.
Iako uglavnom stvara za sebe i izvođače koji izvode sličnu muziku, Vunturiševićeva je 2018. napisala pjesmu za Natašu Bekvalac.
Što su ljudi stariji, manje su otvoreni za drugačije sadržaje, čini se Ivanu Lončareviću, izdavaču, koncertnom promoteru i autoru emisije Pop depresija.
"Kod mlađe publike 'žanr' kao kategorija ionako ne postoji. Oni koji imaju preko 40 godina su problem, pošto je višedecenijska kvaziedukacija učinilo da postoji stav 'mi to ne slušamo'," kaže on.
Članovi kolektiva Kišobran, koji su prošle godine proslavili deset godina uspješnog rada, ne slažu se u potpunosti sa tvrdnjom da nestaju granice između žanrova.
"Možda je došlo do stvaranja nekih novih žanrova ili se to čini, jer je publika postala mnogo manje opterećena pripadnošću konkretnim žanrovima, nema više te jasne i fanatične klasifikacije na rokere, repere, rejvere, metalce," kažu oni.
Njihov utisak je da muzičari pribegavaju neočekivanim saradnjama, jer im "manjka sposobnosti ili talenta da se adaptiraju na sve bržu mutaciju (popularne) kulture uopšte."
Najjači utisak
Bojana Vunturišević, pjevačica
Spomenula bih par izvođača, na prvom mestu New Sound of Belgrade ekipu: Svi na pod i album "Prvi", kao i Zemlju Gruva i njihov album "WTF is Gruvland". To je bila svojevrsna mini revolucija, kada smo punili beogradske koncertne prostore, a da prethodno nismo izbacili albume.
Tako je počela muzička avantura ove decenije.
Zatim, prvi album grupe Artan Lili, Bad Copy "Krigle", Autopark "Autopakao", Dječaci "Istina", Lolobriđida "Pilula", Rasta "Indigo", Vojko V "Vojko", Bekfleš "Braća", moj prvi solo album "Daljine", Buč Kesidi oba albuma...
Kišobran kolektiv
Urušavanje objektivne kritike, prihvatanje spinovanja kao osnovnog medijskog alata i usmeravanje fokusa dalje od suštine sadržaja radi bržeg gomilanja klikova i pregleda obeležila je muzičku scenu u poslednjih deset godina. Tužno je da fokus nije bila sama muzika, ali eto...
Nikola Jovanović, vlasnik izdavačke kuće Kontra
Digitalno izdavaštvo obeležilo je deceniju za nama, striming prije svega i Jutjub kao platforma, možda i propdadanje albuma kao koncepta, a vraćanje singlovima i besomunoj hiper produkciji. Globalno muzička industrija se oporavlja, ali polako i to bilježi ova decenija oporavak u prodaji zahvaljujući striminigu. Deceniju obilježava i povratak vinila i konačna smrt disk formata.
Ivan Lončarević, autor emisije Pop depresija
Više stvari obilježilo je proteklu deceniju, ali mislim da je njihova kombinacija ili združeni efekat to što je (meni) najbitnije: pojava malih i kompetentnih studija sa ljudima koji vole muziku i koji su dovoljno sposobni da se prilagode muzičarima i očekivanjima (Down There, Krokodil, Šamarčina...), kao i hrabrost i strast malih i mikro izdavača koji okupljaju u enklave bendove koje vole i kojima pomažu.
Gdje su gitare: Amerikana, svjetski uspjesi ili u zapećku?
Umesto na o vrhu top lista, današnji muzičari sanjaju velikom broju pregleda na Jutjubu.
"U trendingu" su muzičari koji izvode trep, hip-hop, pop, ali i hibridne varijante ovih žanrova sa uplivom turbo folk zvuka.
Iz te perspektive, rokenrol nije zanimljiv mlađim generacijama.
Međutim i u tom domenu ima veoma uspješnih izuzetaka.
Ivan Lončarević navodi Repetitor kao najvažniji bend regije, koji je uticao na stvaranje nove scene koja nastupa na Hali Gali žurkama organizovanim u klubu Dragstor.
Da je ova organizacija i kasnije istoimena kompilacija dah svježine takođe ističe i Vladan Maksimović, mada dodaje da "to ne može da se meri s komercijalnim potencijalom pop ili folk muzike".
On smatra da je većina bendova koji su funkcionisali ranije "ostala zaglavljena u nekim starim tokovima".
Od 2010. pa naovamo, pojavilo se više izvođača koji su pjevali na engleskom.
Ipak njih ne treba nazivati "srpskom amerikanom", jer nisu "ni probali da razumiju šta su osnovni postulati amerikane, niti su se bavili tradicijom, niti su kroz svoju muziku reflektovali svijet oko njih i socijalne teme", kaže Lončarević.
Kao dobru stranu ovog fenomena, Lončarević izdvaja pet albuma Wooden Ambulance, četiri Stray Dogg, dva Ane Ćurčin, tri On Tour, regionalna povezivanja, zajedničke koncerte i festivale, atraktivne spotove, pomjerena granica u produkciji svega - spotova, koncerata, albuma....
Kao najvažnije momente u gitarskom zvuku, Lončarević navodi činjenicu da je kantautorska scena, koju čine raznorodni autori poput Nikole Vranjkovića, Kolje Pejakovića, Kralja Čačka ili Đorđa Miljenović, izašla u prvi plan.
Došlo je i do decentralizacije, "Pančevo i Niš su de fakto muzički centri Srbije", kaže on.
Iz Pančeva su Ljubičice, Buč Kesidi, Ivica, Egret, a iz Niša Igralom, Bohemija, Prljave sestre, There, Stereo Banana.
Umjesto na Egzitu, publika koja cijeni gitarski zvuk najveća imena i iznenađenja mogla je pronađe na Arsenal festivalu u Kragujevcu.
Što se brojki tiče, Lončarević izvaja veterane poput Bajage, Nikole Vranjkovića i grupe Električni orgazam, "koji koji su višedecenijskoj publici dodali mlade i nove fanove".
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i Twitter nalogu.