U Vrdniku su počivale kosti Lazareve
![](https://cdn.glassrpske.rs/slika/2009/07/750x500/20090710165816.jpg)
Kad čovjek iz tepsije sremske ravnice krene uz lipike, hrastovike i bagremike Fruške gore pomisli da je neka nevidljiva sila iz nekih nepoznatih visina spustila težak nabubreli zeleni tepih na nju da razbije jednoličnost predjela koje krase njive obilježene pokojim usamljenim drvetom koje se sparuši na julskoj suši.
Fruška gora je tako postala svjetionik u ravnici, na sasušenom dnu nekadašnjeg Panonskog mora, svjetionik i putokaz, plućna krila gradovima i selima oko nje poređanim.
A kad se, uroni u njene šume i dubine, rodom otežale voćnjake i pčelinjake, iz šumaraka, sa proplanaka, skrivenih dubodolina i zaladaka, kao biseri na nježnom djevojačkom dlanu bljesnu fruškogorski manastiri.
Sa mirisom lipinog cvata, koji krepi i opija, snagom i milinom napaja čula u tajanstvenoj tišini, koju jedino remeti cvrkut ptica i pobožna zvonjava zvona sa desetina zvonika, leluja i dah svetogorskog tamjana.
Na prostoru od 50 kilometara dužine i deset širine na plećima planine ugnijezdilo se 16 manastirskih zdanja, kažu da ih je bilo i 35, koja su proglašena izuzetnim kulturnim dobrima Republike Srbije.
A kad se sa sedla Fruške gore, putem koji vijuga kroz šumarke skoro spusti u more ravnice prema Iriškom vencu, u blizini puta, u sjenci stabala stoljetnih lipa, zasvijetle zidovi i zvonici manastira Vrdnik.
Kroz kapiju vjernici i turisti ulaze ćutke, pobožno, skrušeno upijajući snagu koja zrači iz svakog dijela porte i unutrašnjosti crkve.
Na mjestu ove velike pravoslavne svetinje nalazio se manastir posvećen svetom Jovanu Krstitelju a prvi pisani trgovi su iz 1589. godine kada je u njemu pisan jedan minej.
Kad su izbjegli monasi iz manastira Ravanice 1697. godine oni su obnovili zapušten manastir i njegove konake i u njega položili mošti kneza Lazara i svetinju su posvetili Vaznesenju Gospodnjem.
Od tada se i ova svetinja naziva i Fruškogorska Ravanica. U istorijskim čitankama zabilježeno je da je gradnja novog manastirskog zdanja završena 1811. godine i da su mošti kneza Lazara, na Vidovdan, prenesene u nju a na svečanost je mitropolit karlovački Stefan Stratimirović stigao u paradnoj kočiji sa zapregom od šest bijelih konja. Kočija se i danas čuva u Muzeju Vojvodine.
- Samo jedan deo moštiju Svetog kneza Lazara Hrebeljanovića sad se nalaze u starom pozlaćenom kovčegu ispred oltara kao i jedan komadić njegove haljine. U drugom manjem kovčegu su mošti svete Anastasije mučenice, svetice iz trećeg veka nove ere - kaže monahinja Angelina.
Zapisano je, a to pričaju i monahinje manastira Vrdnika, da se u manastirskoj riznici čuvala haljina kneza Lazara, pokrov od crvene svile za njegovo lice na kome je monahinja Jefimija 1399. godine izvezla zlatnom žicom "Pohvalu knezu Lazaru", kao i druge crkvene dragocjenosti.
- Iako je crkvena slava posvećena Vaznesenju Gospodnjem ovde se, kao nacionalni praznik slavi i Vidovdan. To je dan kad reke vernika dođu u manastir da, u molitvi i tišini odaju poštu knezu Lazaru i kosovskim junacima. Sve ovo što vidite oko manastirske porte, do puta, pored naselja Vrdnik, ovi voćnjaci i livade budu preplavljeni narodom - kaže monahinja Angelina.
U ljetopisu Vrdnika zabilježeno je da se baš ovdje na Vidovdan održavao i splet srpskih "Sokola".
Jedan od hodočasnika fruškogorskim manastirima je i Miloš Mirković iz Kragujevca koji je sa rancem na leđima stigao i u Vrdnik.
- Svake godine odvojim pet dana od odmora i dođem na Frušku goru. Pješice obiđem sve manastire, a to nije ni naporno, jer pluća iščistim svježim vazduhom, osnažim tijelo i napojim dušu duhovnošću koja izbija iz ovih svetinja - kaže Miloš.
Zabilježeno je da je bio zanimljiv ikonostas stare, sad srušene crkve, kao i njene ikone.
Ikonostas stare crkve radio je Pavle Simić a ikone na njemu slikao je u zoografskom stilu Stanoje Popović 1743. godine. Monah, slikar Amvrosije Janković naslikao je u trpezariji kompoziciju "Kosovski boj" a preko ove slike svoju verziju je uradio Petar Čortanović na kojoj su se vidjeli i članovi porodice kneza Lazara. Čak je bio naslikan i lik Miloša Obilića sa oreolom kao kod svetitelja.
U manastirskoj porti nalazi se i bista pjesnikinje Milice Stojadinović Srpkinje, Vrdničke vile, kako su je zvali njeni savremenici. Kažu da je bila izuzetno lijepa, poznavala se sa Vukom, Njegošem i ostalim znamenitim ličnostima njenog vremena a učestvovala je kao borac u srpsko-mađarskom ratu.
Vrdnik je jedan od najvećih fruškogorskih manastira a nekad je bio i najbogatiji, jer je imao velike zemljišne posjede. Jedina je svetinja od fruškogorske Svete gore koja se nalazi u naseljenom mjestu Vrdniku, koje je bilo poznato i po rudniku uglja.
U blizini manastira, na brijegu, se nalazi i čuvena Vrdnička kula koja se u istorijskim izvorima pominje 1315. godine. Prilikom istraživanja ovog lokaliteta pronađeni su predmeti iz doba rimskog cara Proba (276-282) koji je upravljao dijelom carstva iz Sirmijuma.
Vjernici
Monahinje pričaju da mnogi vjernici, ako stignu uveče pred manastir, koji se poslije večernje službe zatvara, prenoće ispred njegove kapije da bi i ujutru prisustvovali jutrenju.
- Često nam se, poslednjih godina, javljaju mladi ljudi koji žele da provedu nekoliko dana u manastirskim konacima gde nam pomažu u obavljanju svakodnevnih poslova, poste i mole se Bogu i kako sami govore na odlasku "odlaze odavde duhovno snažni i preporođeni", kažu monahinje manastira Vrdnik.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i Twitter nalogu.